Hallo negatieve gedachten, fijn dat jullie altijd zo gelegen komen.

We hebben ze allemaal, de één meer dan de ander. Waarom lukt het ons niet om deze gedachten aan de kant te zetten wanneer we willen, en waarom hebben ze zo'n grote invloed op ons?

Eerst die onrust in je lijf. Je voelt je ongemakkelijk of gespannen en er schieten constant dezelfde dingen door je hoofd. Je wordt er chagrijnig van. Een tijdje negeer je ze, wellicht uit irritatie want ''nu even geen tijd voor'', maar uiteindelijk kom je er niet onderuit.

Hallo negatieve gedachten. Ze komen nooit gelegen.

Ze wachten tot jij even niets hoeft

Ik hoor regelmatig dat ''negatieve'' gedachten onder de douche tevoorschijn komen, wanneer we onszelf even mogen ontspannen en we, naast een handjevol zeep uitsmeren, even helemaal niets hoeven. Niets moeten. Een geweldige kans voor die gedachten om zich te laten horen.

Hetzelfde geldt voor het moment dat je de hond uitlaat, of in de trein zit van je werk naar huis. Lang verhaal kort: we worden vaak overvallen door negatieve gedachten op de schaarse momenten dat we rust hebben. En laat dat nou net de momenten zijn waarop we er geen zin in hebben.

Hoe gaan we hiermee om? Hoe maken we dit minder beladen? Hoe blijven we ze de baas en zorgen we dat die negatieve gedachten niet onze hele dag overnemen? In deze blog geef ik je alle tips die je nodig hebt. Tips die je te allen tijde kunt toepassen, ook als je er middenin de supermarkt door overvallen wordt.

Accepteer dat ze er zijn

De eerste grote stap die we moeten zetten, is accepteren dat die gedachten er nou eenmaal zijn.

Pffff, wat een cliché hè. Ik hoor het je denken. Pijnlijk feitje: in vrijwel elk cliché schuilt een waarheid. De hierop volgende tips gaan weinig effect hebben als je dit acceptatieproces overslaat.

Het is namelijk mega ongezond om altijd maar positief en welgezind te willen zijn. Het kost bergen energie, terwijl het vaak veel minder tijd en moeite kost om te accepteren dat we ons voelen zoals we ons voelen.

Laat het er gewoon zijn. Accepteer het, desnoods door ze hardop akkoord te geven (ja hoor, kom maar door…), maar maak het moment dat ze er zijn zo comfortabel mogelijk voor jezelf. Zo bepaal je zelf in hoeverre ze de baas worden over jou. En zo kom je er zelfs achter dat iets wat we vandaag nog zien als ''negativiteit'', straks misschien helemaal niet zo negatief meer aanvoelt.

Want ZIJN deze gedachten negatief, of VOELEN ze vooral negatief door hoe jij ermee omgaat?

Gedachten zijn er altijd, maar hoe negatief ze zijn, bepalen we zelf. Concreet: laat je gedachten er zijn, beslis wat je met dat gevoel KUNT en DOET op het moment dat ze er zijn, en voorkom dat je ze uit de weg gaat en ze op de meest onhandige momenten terugkomen. Hoe? Lees vooral verder.

Vechten of onderzoeken

Op zo'n moment onder de douche kunnen we twee dingen doen.

Optie 1. Geïrriteerd raken, want we moeten genieten van het uitzicht, de buitenlucht of het warme water dat zich uit de douchekop laat vallen. En tegelijkertijd onszelf aanpraten dat we niet zo negatief moeten denken, dat het nergens op slaat. Waarna we nóg geïrriteerder raken, want het oncomfortabele gevoel dat die gedachten met zich meebrengen gaat niet weg. Op deze manier ga je echt in gevecht met jezelf. Want het slaat wel degelijk ergens op, anders zou je je niet zo voelen.

Optie 2. Proberen bij je gedachten te komen. Wat is precies wat er door m'n hoofd gaat, en waar zou dit mee te maken kunnen hebben?

Die vragen zijn nog wat globaal, dus we gaan gedetailleerder onderzoek doen. Klinkt moeilijker dan het is, hoor. Denk eerst eens na vanaf wanneer je deze gedachten hebt. Sinds vanmiddag? Sinds twee maanden? Sinds die ene gebeurtenis? Sinds het weer omsloeg?

Ik raad je optie 2 aan. Altijd.

Waarom herkenning direct verlicht

Zodra we weten vanaf wanneer we de gedachten ervaren, kunnen we er een kaartje aan hangen. Herkenning en iets kunnen plaatsen wordt door ons mensen als positief ervaren. We hangen er als het ware een kaartje aan en kunnen het vervolgens op de juiste plek van relevantie neerzetten in ons brein. Herkennen we dat ons gevoel ergens aan te wijten is — die ene opmerking van vanmiddag, of de afspraak die je tegen je zin in hebt gemaakt — dan verlicht dat direct. Maar we willen niet alleen verlichting, we willen het een plek kunnen geven.

Dan denk je wellicht meteen: wat is dan die juiste plek? Daarvoor is het belangrijk dat we niet te simpel denken.

In principe zeg ik altijd: heb je er geen invloed op, dan zul je het los moeten laten en er dus geen belangrijke plek aan moeten geven. Heb je er wél invloed op, en kun je dus iets aan de situatie veranderen, dan moet je dat vooral ook doen.

Alleen kan deze gedachtegang soms gevaarlijk zijn. Want ''iets veranderen aan de situatie'' vinden we niet makkelijk en kost vaak best wat energie, dus geloven we soms liever dat we er geen invloed op hebben.

Laten we wel wezen: hoe vaak hoor je iemand die even zijn of haar dagen niet heeft zeggen ''ach, komt ook wel weer goed, het is ook zo'n grauw weer ineens…''? Klopt, het komt inderdaad vaak wel weer goed. Maar het kan zomaar eens verdomd lang duren als je gaat wachten tot het niet meer grauw is buiten, ervan uitgaande dat we landgenoten zijn.

Het is niet zo dat we geen invloed op die gedachten hebben omdat het het weer betreft. We hebben geen invloed op het weer zelf, maar wél op de manier waarop wij dat weer onze dag laten bepalen. Dus: hoe zorgen we ervoor dat dat weer zo min mogelijk negatieve invloed heeft op onze mood?

Door in actie te komen.

Je houding is allesbepalend

Onze houding is een van onze belangrijkste tools om happy door het leven te gaan. Het is niet de situatie die je een negatief gevoel geeft, maar de manier waarop jij met die situatie omgaat. Dat is echt allesbepalend.

Om dat wat logischer te laten binnenkomen, geef ik je een voorbeeld dat wellicht wat serieuzer aanvoelt dan het grauwe weer.

Je overweegt al een tijdje om met je baas te gaan praten, want je vindt het tijd voor salarisverhoging na twee jaar hetzelfde salaris. Dit is best een stap, dus je besluit hem te mailen of hij binnenkort tijd heeft om even met je te gaan zitten. Je leest drie keer over de mail heen en drukt dan op verzenden. Vanaf dat moment kijk je zeker vier keer per dag of er al gereageerd is. Inmiddels zijn we anderhalve week verder.

Optie 1, de makkelijke optie. Je bent nukkig, want het was een enorme stap voor je en je baas is zo laks dat hij niet eens de moeite heeft genomen om te reageren. Op zijn minst had hij kunnen laten weten dat hij er later op terug zou komen. Je bent dus duidelijk niet belangrijk voor je baas, en wellicht ook helemaal niet voor het bedrijf. Want waarom zou je anders nog steeds hetzelfde salaris verdienen en niet eens een reactie krijgen?

Optie 2, de effectieve optie. Het is niet fijn om zonder enig uitzicht af te wachten, dus ik bel zo even naar mijn baas, of ik loop er gewoon langs om te vragen of hij mijn mail heeft ontvangen. Misschien is de mail in zijn ongewenste inbox terechtgekomen. Of misschien is hij het vergeten, omdat hij het superdruk heeft met het bedrijf. Misschien loopt het bedrijf momenteel niet zo goed, dat zou immers ook verklaren waarom ik nog steeds hetzelfde salaris heb. Laten we het eens aanhoren, zodat ik al deze aannames een logische plek kan geven.

Laat duidelijk zijn dat ik me heel goed realiseer dat optie twee voor velen best lastig is. Maar hoe sneller je besluit dat je optie 2 niet aandurft, hoe dieper je in je negatieve gedachten zult zinken. Go for it.

Bereid je zo goed mogelijk voor, en zet jezelf in een positie waarin jij je sterk en krachtig voelt. Trek een haklaars aan of dat ene colbert, want voel je je lekker in je outfit dan voel je je al snel zelfverzekerd. Maak de omstandigheden zo comfortabel mogelijk. Bereid voor wat de boodschap is die je over wil brengen op moment suprême, en accepteer dat je wellicht superzenuwachtig gaat zijn van tevoren.

Herhaal daarom een aantal keren hardop voor jezelf waarom je deze boodschap over wil brengen, hoe de situatie nu is, waar je naartoe wil, en hoe deze boodschap daaraan bij kan dragen. Herhaal ook een aantal keren hardop voor jezelf wat de gevolgen zijn op het moment dat je afhaakt en ervoor zou kiezen om niet naar je baas toe te stappen, namelijk dat er dan niets zal veranderen en je met al die negatieve vragen in je hoofd zal blijven zitten. En ook met datzelfde salaris trouwens.

Bedenk als laatste wat het allerergste is wat er kan gebeuren tijdens het overbrengen van je boodschap, en wat dat voor gevolgen kan hebben. In dit geval raak je hooguit je baan kwijt, maar ik denk niet dat je baas zo streng voor je zal zijn. Wat denk jij?

Geniet vervolgens van het domino-effect

Het fijne van negatieve gedachten is dat ze vaak in een soort domino-opstelling staan. Dat kan natuurlijk twee kanten op.

Wordt er één negatieve gedachte aangewakkerd, dan is het aftellen tot ze zich allemaal melden. Maar het werkt ook andersom: pak je één negatieve gedachte aan, ben je die de baas en ruim je hem op, dan zul je zien dat al die andere veel makkelijker en sneller je brein verlaten.

In het kort

1. Accepteer dat de gedachte er is.
2. Onderzoek in plaats van vechten: wat gaat er precies door m'n hoofd, en sinds wanneer?
3. Bepaal of je invloed hebt. Geen invloed? Loslaten. Wel invloed? Doorpakken.
4. Kom in actie, en bereid je voor: waarom doe ik dit, wat gebeurt er als ik het niet doe, en wat is het allerergste dat kan gebeuren?
5. Pak er één aan en laat de domino's vallen.

Aan de slag

Wacht niet tot je een rustig moment hebt om hierover na te denken. De eerstvolgende keer dat je overvallen wordt, loop je dit rijtje langs. Niet in je hoofd, maar hardop of op papier. Het duurt vijf minuten en je zult merken dat het scheelt. Zéker als je dit een paar keer herhaalt de komende tijd.

Negatieve gedachten zullen er nog vaak in je leven zijn. Maar hoe groot ze worden, dat bepaal jij.